ADVENDURE - Στρες και αποκατάσταση έπειτα από αγώνα αντοχής 24 ωρών

Account

Στρες και αποκατάσταση έπειτα από αγώνα αντοχής 24 ωρών ^Κύριο

By Βασίλειος Κάντζαρης 02 Νοε 2012

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η έρευνα που έγινε από Πανεπιστήμια της Γαλλίας σχετικά με την εξέλιξη του στρες και την αποκατάσταση των αθλητών έπειτα από τη συμμετοχή τους σε υπερμαραθώνιο διάρκειας 24 ωρών. Η συγκεκριμένη μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychology of Sport and Exercise το 2011 και ο πρωτότυπος τίτλος της είναι: «Stress and recovery states after a 24 h ultra-marathon race: A one-month follow-up study»*.

Όπως είναι γνωστό η επιτυχής εκπλήρωση ενός υπερμαραθωνίου απαιτεί εκτός από σωματικές, και πνευματικές – διανοητικές ικανότητες. Παρόλο που τα σωματικά χαρακτηριστικά και οι ικανότητες των αθλητών έχουν μελετηθεί, λίγα πράγματα γνωρίζουμε για την ψυχολογική κατάσταση των αθλητών. Αυτό ακριβώς το αντικείμενο πραγματεύεται η έρευνα του 2010 στην οποία αναφερόμαστε.

Κατά τη διάρκεια της έρευνας μελετήθηκαν δεκατέσσερις (14) άντρες οι οποίοι συμμετείχαν σε έναν αγώνα διάρκειας 24 ωρών στη Γαλλία. Η ηλικία τους ποίκιλε από 28 έως 67 έτη ενώ όλοι είχαν εμπειρία τουλάχιστον ενός αγώνα διάρκειας 24 ωρών. Έγιναν διάφορες μετρήσεις - εκτιμήσεις με την πρώτη να γίνεται δύο (2) ώρες πριν τη διεξαγωγή του αγώνα και οι επόμενες να γίνονται η πρώτη δύο (2) ώρες μετά τον αγώνα και οι υπόλοιπες κατά τη διάρκεια των επόμενων ημερών και συγκεκριμένα την 1^η, 2^η, 3^η, 6^η, 9^η, 12^η, 15^η, 21^η και 30^η ημέρα. Για τη διεξαγωγή της έρευνας χρησιμοποιήθηκε το Αθλητικό Ερωτηματολόγιο για Αποκατάσταση – Στρες (Recovery - Stress Questionnaire for Athletes (RESTQ-Sport) (Kellmann & Kallus, 2001). Το συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο το οποίο παρατίθεται στον παρακάτω πίνακα, περιλαμβάνει 12 κλίμακες γενικών ερωτήσεων για αποκατάσταση – στρες και 7 οι οποίες εστιάζονται σε πιο ειδικές ερωτήσεις.

		ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΕΣ	1	Γενικό στρες: ακαθόριστες αντιδράσεις
	2	Συναισθηματικό στρες: ανυπομονησία, συστολές & θυμός
	3	Κοινωνικό στρες: συχνότητα φιλονικιών, αίσθημα οξυθυμίας σε σχέση με άλλους & στεναχώρια
	4	Συγκρούσεις / πίεση: Συγκρούσεις που δεν λύνονται, δυσάρεστες καταστάσεις & επαναλαμβανόμενες σκέψεις
	5	Κόπωση: διαταραχές στη δουλειά, υπερκόπωση
		Έλλειψη ενέργειας: αδυναμία συγκέντρωσης & λήψης αποφάσεων
	7	Θέματα φυσιολογίας: αδιαθεσία, σωματικοί πόνοι
ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ	8	Επιτυχία: η οποία συνδέεται με τη συνολική απόδοση
	9	Κοινωνική ανακούφιση: συχνότητα κοινωνικών επαφών οι οποίες συνοδεύονται από ανακούφιση & διασκέδαση
	10	Σωματική ανακούφιση και υγεία
	11	Γενική καλή διάθεση
	12	Ύπνος : πρόβλημα ύπνου ή διαταραχές
ΕΙΔΙΚΟ ΣΤΡΕΣ	13	Διαταραχές όπως ελαττωματική αποκατάσταση
	14	Συναισθηματική κόπωση & επιθυμία εγκατάλειψης
	15	Υγεία: οξύς τραυματισμός ή ευαισθησία σε τραυματισμούς
ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ	16	Ύπαρξη σε φόρμα: αποδοτικότητα, ζωτικότητα
	17	Προσωπική ικανοποίηση: αίσθημα ενσωμάτωσης σε ομάδα, καλή επικοινωνία με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας
	18	Αποτελεσματικότητα
	19	Ικανότητα αυτορύθμισης η οποία συνίσταται στην ικανότητα του αθλούμενου να χρησιμοποιεί τις διανοητικές του ικανότητες για να προετοιμαστεί, να έχει κίνητρο για νέα επιτεύγματα και να θέσει στόχους.

Οι αθλητές οι οποίοι συμμετείχαν στην έρευνα διένυσαν από 116 έως 242 χλμ κατά τη διάρκεια του αγώνα των 24 ωρών. Επίσης όλοι σταδιακά ξεκίνησαν προπόνηση κατά τη διάρκεια της έρευνας με τις προπονήσεις τους να είναι τρεξίματα μικρής διάρκειας και έντασης.

Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι το συνολικό στρες των αθλητών αυξήθηκε σημαντικά μετά των αγώνα ενώ κατόπιν μειωνόταν σταδιακά μέχρι να μειωθεί σημαντικά μετά την 6^η ημέρα. Σημαντική μείωση σημειώθηκε την 3^η ημέρα από τον αγώνα για τις κλίμακες σωματικού στρες και στη 15^η ημέρα για την έλλειψη ενέργειας. Συνοψίζοντας τα αποτελέσματα μπορούμε να πούμε ότι χρειάζεται διάστημα δύο εβδομάδων από τον αγώνα για να έχουμε αποκατάσταση και απαλοιφή του στρες. Συγκεκριμένα, το συνολικό στρες μειώθηκε σημαντικά έξι (6) ημέρες μετά τον αγώνα ενώ χρειάστηκαν 15 ημέρες για πλήρη αποκατάσταση και επαναφορά των τιμών / μετρήσεων των δεικτών σε αυτές πριν τον αγώνα. Χρειάστηκε διάστημα 15 ημερών για να μειωθούν οι δείκτες του Γενικού Στρες και 6 ημέρες για τους δείκτες του ειδικού στρες που αναλύονται στον παραπάνω πίνακα, ενώ χρειάστηκαν 12 ημέρες για τους δείκτες Γενικής Αποκατάστασης και 15 ημέρες για τους δείκτες ειδικής αποκατάστασης. Τα αποτελέσματα αυτά έρχονται σε συμφωνία με προηγούμενη έρευνα η οποία έγινε σε τριαθλητές και έδειξε ότι χρειάζονται τουλάχιστον 15 ημέρες για κάποιον υπερπροπονημένο τριαθλητή, προκειμένου να έχει πλήρη σωματική και ψυχολογική αποκατάσταση.

ΔΕΙΚΤΕΣ		ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ	ΧΡΟΝΟΣ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΣΤΗΚΕ ΓΙΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ
ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΕΣ	1	Γενικό στρες: ακαθόριστες αντιδράσεις	15 ΗΜΕΡΕΣ
	2	Συναισθηματικό στρες: ανυπομονησία, συστολές & θυμός	9 ΗΜΕΡΕΣ
	3	Κοινωνικό στρες: συχνότητα φιλονικιών, αίσθημα οξυθυμίας σε σχέση με άλλους & στεναχώρια	7 ΗΜΕΡΕΣ
	4	Συγκρούσεις / πίεση: Συγκρούσεις που δεν λύνονται, δυσάρεστες καταστάσεις & επαναλαμβανόμενες σκέψεις
	5	Κόπωση: διαταραχές στη δουλειά, υπερκόπωση	21 ΗΜΕΡΕΣ !!!
	6	Έλλειψη ενέργειας: αδυναμία συγκέντρωσης & λήψης αποφάσεων	15 ΗΜΕΡΕΣ
	7	Θέματα φυσιολογίας: αδιαθεσία, σωματικοί πόνοι	15 ΗΜΕΡΕΣ
ΓΕΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ	8	Επιτυχία: η οποία συνδέεται με τη συνολική απόδοση	12 ΗΜΕΡΕΣ
	9	Κοινωνική ανακούφιση: συχνότητα κοινωνικών επαφών οι οποίες συνοδεύονται από ανακούφιση & διασκέδαση	15 ΗΜΕΡΕΣ
	10	Σωματική ανακούφιση και υγεία	12 ΗΜΕΡΕΣ
	11	Γενική καλή διάθεση	12 ΗΜΕΡΕΣ
	12	Ύπνος : πρόβλημα ύπνου ή διαταραχές	12 ΗΜΕΡΕΣ
ΕΙΔΙΚΟ ΣΤΡΕΣ	13	Διαταραχές όπως ελαττωματική αποκατάσταση	15 ΗΜΕΡΕΣ
	14	Συναισθηματική κόπωση & επιθυμία εγκατάλειψης	9 ΗΜΕΡΕΣ
	15	Υγεία: οξύς τραυματισμός ή ευαισθησία σε τραυματισμούς	15 ΗΜΕΡΕΣ
ΕΙΔΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ	16	Ύπαρξη σε φόρμα: αποδοτικότητα, ζωτικότητα	15 ΗΜΕΡΕΣ
	17	Προσωπική ικανοποίηση: αίσθημα ενσωμάτωσης σε ομάδα, καλή επικοινωνία με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας	15 ΗΜΕΡΕΣ
	18	Αποτελεσματικότητα	15 ΗΜΕΡΕΣ
	19	Ικανότητα αυτορύθμισης η οποία συνίσταται στην ικανότητα του αθλούμενου να χρησιμοποιεί τις διανοητικές του ικανότητες για να προετοιμαστεί, να έχει κίνητρο για νέα επιτεύγματα και να θέσει στόχους.	15 ΗΜΕΡΕΣ

Οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι η έρευνά τους είχε αρκετούς περιορισμούς ως προς την εγκυρότητά της καθ’ ότι υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα όπως ο όγκος προπόνησης ο οποίος διαφέρει από αθλητή σε αθλητή, η φυσική κατάσταση, η διατροφή καθώς και οι πρακτικές που εφαρμόζει ο καθένας προκειμένου να αποκατασταθεί από έναν μεγάλο αγώνα. Επίσης η απόκριση καθενός αθλητή στην υπερ-προπόνηση εξαρτάται από ένα σύνολο σωματικών, βιολογικών και ψυχολογικών παραγόντων οι οποίοι είναι δύσκολο να καθοριστούν με ακρίβεια. Θα μπορούσαμε να προσθέσουμε ότι το δείγμα (μόλις 14 άρρενες αθλητές) ήταν πολύ μικρό, δεδομένης όμως της δυσκολίας που υπάρχει να βρεθούν αθλητές να συμμετάσχουν σε τέτοια έρευνα μπορεί να γίνει δεκτό. Σκεφτείτε πόσο δύσκολο είναι να βρεθεί ένας ικανός αριθμός (μιλάμε για τουλάχιστον 40 άτομα) τα οποία να μην απέχουν σημαντικά στατιστικά στην ηλικία, στον όγκο προπόνησης, στη φυσική κατάσταση κλπ που να συμμετάσχουν στον ίδιο αγώνα και να έχουν και σχετικά «κοντινή» απόδοση - κάτι τέτοιο είναι πρακτικό αδύνατο. Ελπίζω όμως ότι στο μέλλον με την άνθηση που παρουσιάζεται στους υπερ – μαραθωνίους, κάτι τέτοιο θα καταστεί εφικτό.

Από τα αποτελέσματα της συγκεκριμένης έρευνας βλέπουμε ότι γενικά απαιτείται διάστημα 15 ημερών για την αποκατάσταση ενός αθλητή έπειτα από έναν αγώνα υπεραπόστασης. Τα ανωτέρα αποτελέσματα μπορούν να βοηθήσουν αθλητές και προπονητές να σχεδιάσουν το μήκος της περιόδου αποκατάστασης έπειτα από έναν αγώνα καθώς και να συγκρίνουν διάφορες στρατηγικές προκειμένου να επιταχύνουν την επιστροφή στην προπόνηση και στους αγώνες χωρίς όμως να υπάρξει υπερκόπωση. Ιδιαίτερα στον ελληνικό χώρο, αν σκεφτούμε ότι οι κυριότεροι αγώνες υπεραποστάσεων (Σπάρταθλον, VFUT, ROUT) είναι χρονικά πολύ κοντά μεταξύ τους (σε διάστημα 1-3 εβδομάδων), ενώ ακολουθεί και ο Κλασσικός Μαραθώνιος ο οποίος διεξάγεται κι αυτός πολύ κοντά στις προαναφερόμενες διοργανώσεις, καταλαβαίνουμε ότι μια τέτοια έρευνα παρά τους περιορισμούς και τις ελλείψεις που έχει είναι αρκετά χρήσιμη για κάποιον αθλητή σε οποιοδήποτε επίπεδο φυσικής κατάστασης και να βρίσκεται.