Έτσι ανάλογα με το πόσο πραγματικά θέλουν να επενδύσουν στο χόμπι του τρεξίματος επιλέγουν πως θα προπονηθούν. Πλέον με το διαδίκτυο υπάρχει πληθώρα πληροφοριών και ενημέρωσης, τόσο σε θέματα προπόνησης, όσο και σε θέματα διατροφής και αποκατάστασης.  Κάποιοι διαλέγουν αυτόν τον τρόπο και διαβάζοντας κρίνουν ποιο πρόγραμμα τους βολεύει βάσει ωραρίου και δυνατοτήτων. Κάποιοι προτιμούν να συζητάνε με άλλους δρομείς, παλιότερους συνήθως, ανταλλάσσοντας εμπειρικά προγράμματα και συμβουλές. Κάποιοι προτιμούν να ανήκουν σε κάποια ομάδα ή σύλλογο και να προετοιμάζονται έτσι ομαδικά για έναν στόχο όπως είναι ο μαραθώνιος. Οι κοινές συναντήσεις στο στάδιο ή τα άλση είναι ένα εβδομαδιαίο ραντεβού που απολαμβάνεται και ως κοινωνικό event και ως ευκαιρία μοιράσματος της όλης εμπειρίας. Συζητιούνται ταυτόχρονα η βελτίωση, ανταλλάσσονται συμβουλές  ή και τα εμπόδια ή οι δυσκολίες που συναντά ο καθένας στην  προσπάθειά του.

Κάποιοι (και σε αυτούς συγκαταλέγομαι κι εγώ) καταφεύγουν στη μόρφωση και  εμπειρία ενός προπονητή,  τόσο για να έχουν ένα πρόγραμμα εξατομικευμένο στις δικές τους ανάγκες και δυνατότητες, όσο και για να έχουν την αποκλειστικότητα μιας σχέσης «προπονητή- αθλούμενου» όπου η επικοινωνία είναι ανοιχτή και εποικοδομητική σε πολλά επίπεδα. Ο προπονητής  γνωρίζει τις συνθήκες εργασίας σου, τις δυνατότητες και τα αδύναμα σημεία σου, βλέπει μήνα με μήνα που σε παίρνει να βελτιωθείς αλλά και πότε τεμπελιάζεις ή φοβάσαι να πιεστείς λίγο παραπάνω.

Όπως είχα αναφέρει και στο πρώτο άρθρο για τον «Δρόμο προς το Σπάρταθλο», εδώ και δυο χρόνια προπονούμαι κοντά στον Δημήτρη Κασίμη.  Πέρασα κι εγώ από όλες τις φάσεις που προανέφερα, συμβουλές από φίλους ή παλιότερους έμπειρους δρομείς, το διαδίκτυο,  άλλες περιόδους προσπαθούσα από μόνη μου να δουλεύω περισσότερο εκεί που θεωρούσα πως υστερούσα, αλλά έφτασα σε ένα σημείο όπου απλά «κόλλησε» το χρονόμετρο. Σταθεροί μεν χρόνοι, αξιοπρεπείς τερματισμοί, αλλά δεν ήταν αυτό που ήθελα βάσει του κόπου και του χρόνου που αφιέρωνα στο τρέξιμο. Έτσι πήρα την απόφαση να αφεθώ κι εγώ στην καθοδήγηση ενός προπονητή, γνωρίζοντας πως θα είχα δύο οφέλη. Αφενός θα είχα μια επαγγελματική καθοδήγηση φτιαγμένη στα μέτρα μου βάση της ηλικίας μου, του εργομετρικού μου, των στόχων μου και του σωματότυπου  που έχω. Αφετέρου δεν  θα είχα την ευθύνη πια να σκέφτομαι  και να ξεζουμίζω το μυαλό μου να σχεδιάζω προπονήσεις άσκοπες όπως αποδεικνύονταν συχνά,  αλλά προσαρμοσμένες απλά στο εργασιακό μου ωράριο.

Τώρα γιατί κάνω όλη αυτή την εισαγωγή για τους τρόπους προετοιμασίας για έναν στόχο; Γιατί θέλω να τονίσω πόσοι τρόποι υπάρχουν για να φτάσει κανείς πιστεύοντας ακράδαντα πως είναι έτοιμος σωματικά και ψυχολογικά στην αφετηρία ενός αγώνα. Ενός αγώνα για τον οποίο έχει προετοιμαστεί εβδομάδες ή και μήνες. Σιγά σιγά με την απόκτηση εμπειριών και διαφόρων λαθών και σφαλιάρων είναι όλο και πιο προετοιμασμένος και για διάφορα στραβά ή απρόοπτα που μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια του αγώνα. Όσο η εμπειρία του αυξάνεται, όλο και πιο προετοιμασμένος και υποψιασμένος είναι για τη διαχείριση αυτών.

Αλλά για το τι ακολουθεί και βιώνει σωματικά μετά από έναν μεγάλο αγώνα, νομίζω πως δεν υπάρχει κανένας τρόπος, καμία προπόνηση, καμία συμβουλή που να μπορεί να τον «προπονήσει» για την απόλυτη εξαθλίωση και αποδεκατισμό που νιώθει ο δρομέας αφού έχει τερματίσει έναν αγώνα ultra πολλών ωρών!

Στην αφετηρία… είσαι συγκεντρωμένος στα χιλιόμετρα, στο ρολόι, στο σώμα σου.

Όσο πλησιάζεις προς τον  τερματισμό… είσαι συγκεντρωμένος  μονάχα στη γραμμή του  τερματισμού που κοντεύει,  στη χαρά και ανακούφισή σου, στη συγκίνηση τη δική σου αλλά και των δικών σου ανθρώπων που είναι εκεί για εσένα.

Στον τερματισμό… είσαι συγκεντρωμένος στην απόλυτη σιγή που επικρατεί μέσα σου… τέρμα οι σκέψεις διαχείρισης, οι υπολογισμοί, οι ανάσες, οι κραδασμοί.

Στην Ψάθα ήμουν τόση απορροφημένη στον αγώνα και στη διαχείριση- υπολογισμούς- ανάσες- κραδασμούς, που μόλις στο 82ο χλμ «είδα» τη θάλασσα δίπλα στο δρόμο που έτρεχα σχεδόν 8 ολόκληρες ώρες! Ήταν τέτοια η έκπληξη πως δεν την είχα κοιτάξει ούτε μια φορά σε όλη τη διάρκεια της μέρας, που πραγματικά γέλασα με την κατάντιά μου.

Και έρχεται η στιγμή για την οποία καμία προπόνηση δεν σε έχει προετοιμάσει. Η στιγμή που πρέπει να στριμωχτείς σε ένα αυτοκίνητο ή σε μια δημόσια τουαλέτα για να αλλάξεις ρούχα, να καθαριστείς, να ξαναγίνεις  μια περπατητή ανθρώπινη μορφή που μόλις έτρεξε ένα αγώνα τριψήφιου αριθμού χιλιομέτρων. Το σώμα που για ώρες έκανε συγκεκριμένες επαναλαμβανόμενες κινήσεις σοκάρεται που ξαφνικά εσύ το σταματάς και του ζητάς να ξεκουρδιστεί προς άλλες κινήσεις. Δεν λυγίζουν οι αρθρώσεις. Δεν τεντώνονται οι τένοντες. Δεν κρατιέται όρθια η πλάτη που τόσες ώρες σήκωνε τα βάρη των κιλών σου.  Κάθεται με δυσκολία, σηκώνεται με δυσκολία. Μόνιμη παρέα ο μυϊκός πόνος. Το χαρακτηριστικό βάδισμα των μονοκόμματων άκρων, όπου κάνεις οικονομία και στην παραμικρή κίνηση.

Και άντε τους μυοσκελετικούς πόνους τους έχεις ξαναζήσει και σε μικρότερους αγώνες. Μερικές φορές ακόμα και μετά από μια προπόνηση που είχες καιρό να κάνεις. Αλλά ποτέ «όλοι» οι μύες μαζί! Άκρα και κορμός συντονισμένα σε ένα mode πόνου.  Είναι σαν να έπεσες με πολύ μεγάλη ταχύτητα σε έναν τοίχο ή σαν να πέρασε κυριολεκτικά φορτηγό από πάνω σου. Αυτούς τους πόνους όμως υπάρχει τρόπος να τους αποφύγεις…. απλά δεν κινείσαι. Είναι τουλάχιστον μια ψευδαίσθηση αυτή, ότι υπάρχει τρόπος να ελέγξεις το πότε θα πονέσεις. Ειδικά στα πρώτα βήματα μετά από κάθε ανάπαυλα σφίγγεις τα δόντια σου και σηκώνεσαι… βήμα-βήμα γίνεται πιο εύκολος ο διασκελισμός και μετά από 20-30 μέτρα  περπατάς σχεδόν φυσιολογικά… μέχρι να ξανακαθίσεις και φτου κι απ’ την αρχή.

Αλλά το δυσκολότερο πιστεύω “after shock” ενός τέτοιου αγώνα είναι οι βιοχημικές διαταραχές. Δεν τόλμησα ποτέ να κάνω αιματολογικές εξετάσεις αμέσως μετά από έναν αγώνα, αφενός γιατί είμαι σίγουρη πως  ο γιατρός θα με θεωρούσε τρελή γι αυτό που κάνω, αλλά κυρίως γιατί ξέρω θα τρόμαζα κι εγώ από τα εξωφρενικά νούμερα, κι ας είμαι η ίδια από τον χώρο της υγείας.  Όταν για ώρες ξοδεύεις, ξοδεύεις, μονάχα ξοδεύεις θερμίδες και υγρά, όταν η πρόσληψη αυτών είναι πάντα δυσανάλογη αυτών που καις και έχεις ανάγκη, σίγουρα το σώμα σοκάρεται στην προσπάθειά του να ανταπεξέλθει και να σε κρατήσει στον αγώνα. Δεν τολμώ να σκεφτώ εικόνες του τι γίνεται μέσα στα αγγεία μας, στο ήπαρ, στους νεφρούς, στα εγκεφαλικά κύτταρα με τις επίμονες αυξομειώσεις ηλεκτρολυτών όπως νατρίου, καλίου και μαγνησίου. Καρδιακά και μυϊκά ένζυμα σε τιμές απογείωσης!

Τερματίζεις και παρότι έχεις κάψει χιλιάδες θερμίδες στον αγώνα, την επόμενη μέρα που ξημερώνει (όπου είσαι άυπνος φυσικά  από τους πόνους) το σώμα σου είναι πρησμένο, οι αστράγαλοι δεν ξεχωρίζουν, τα δάχτυλα μοιάζουν λουκάνικα ενωμένα όλα μεταξύ τους, για νύχια δεν συζητώ γιατί από το πρήξιμο ακόμα δεν είναι εφικτή η καταμέτρηση των σπασμένων.

Όλα πονούν και όλα σε ενοχλούν. Μπουχτισμένος από χιλιόμετρα, δεν θέλεις να τρέξεις ούτε μέτρο και το μυαλό είναι ανακουφισμένο που θα ακολουθήσει μια περίοδο ολίγων ημερών πλήρους αποχής από κάθε δραστηριότητα που εμπεριέχει τρέξιμο.

Μετά την Ψάθα ένιωθα σαν να κυκλοφορούσε στο σώμα μου περίσσεια μεταγωνιστικών τοξινών… σαν το σώμα να ήταν γεμάτο και δηλητηριασμένο από όλα αυτά που δεν μπορούσαν τα νεφρά τα φιλτράρουν.  Δεν μπορώ  να περιγράψω με διαφορετική παρομοίωση αυτή τη ζαλάδα και ίλιγγο που είχα για δυο μέρες. Όταν ήμουν όρθια ήθελα να ξαπλώσω, κι όταν ξάπλωνα πονούσα. Πολλές σκέψεις περνάνε από το μυαλό στη φάση αυτή, γιατί ένιωθα πως το σώμα μου δεν ήταν «εγώ». Πως το είχα κακοποιήσει, το είχα σπρώξει πέραν των ορίων του, σε πεδία που κανένας επιστήμονας δεν θα ενέκρινε.

Σίγουρα δεν βιώνουν όλοι το after shock ενός αγώνα υπεραπόστασης με τον ίδιο τρόπο ή την ίδια βαρύτητα. Παίζουν ρόλο η ιδιοσυγκρασία ίσως κάποιου, τα όρια ανοχής και αντοχής του, η καταπόνηση που έγινε κατά τη διάρκεια του αγώνα, τα λάθη που ξέφυγαν επίσης, και αναμφισβήτητα πολλά ακόμα που είμαι ακόμα «μικρή» στο χώρο αυτόν για να έχω μάθει. Βλέπω γνωστά ονόματα των υπεραποστάσεων που τρέχουν τριπλάσιους αγώνες από εμένα και είμαι σίγουρη πως δεν τα περνάνε όλα τόσο έντονα. Κάποιοι έμαθα το βιώνουν χειρότερα. Κάθε οργανισμός διαφορετικός, κάθε αγώνας και ένα ταξίδι ακόμα και σε αυτό το κομμάτι.

Ούτε βίωσα τόσο έντονα όλους τους ultra αγώνες που έχω τρέξει. Τα δύο χειρότερα ήταν η Ψάθα και ο Ολύμπιος του 2012. Στη δε Ψάθα θα θυμάμαι πάντα τον επίμονο ίλιγγο που είχα και τα πρησμένα πόδια και πονεμένα δάχτυλα των ποδιών, εξαιτίας των οποίων  δεν μπορούσα για δυο εβδομάδες να φορέσω άλλο παπούτσι πέραν του αθλητικού. Ακόμα και τα σαμπό της δουλειάς με έσφιγγαν.

Στον δε Ολύμπιο θυμάμαι πολύ έντονα την υποθερμία που είχα βιώσει μόλις έφτασα στο δωμάτιο μετά το τέλος του αγώνα. Ενώ έτρεχα για ώρες μέσα στον καυτό ήλιο, μόλις μπήκα για μπάνιο άρχισα να τρέμω τόσο έντονα που ούτε με ένα πάπλωμα και δυο κουβέρτες δεν μπορούσα να σταματήσω τα δόντια μου που χτυπούσαν από το ρίγος.

Όταν βιώνεις τα συμπτώματα αυτά, αμυντικά ο νους αναρωτιέται γιατί υποβάλεις το σώμα σου σε αυτή τη μαζοχιστική συμπεριφορά. Χορτασμένη από χιλιόμετρα και προσπάθεια δεν ήθελα ούτε να σκέφτομαι ούτε για ένα μέτρο το τρέξιμο. Σκεφτόμουν συνεχώς αυτή τη φράση… πως για έναν αγώνα μπορείς να προετοιμαστείς με πολλούς τρόπους, για τα χιλιόμετρα, την τακτική, τους κινδύνους και τα απρόοπτα, αλλά για αυτά που βιώνεις μετά τίποτα δεν μπορεί να σε προετοιμάσει. Κανένας αγώνας δεν αξίζει να νιώσεις τόσο άθλια όσο νιώθεις μερικές φορές μετά. Ότι οι αγώνες υπεραπόστασης είναι καθαρά μαζοχιστικοί. Το νορμάλ είναι οι μικρές αποστάσεις, που τελειώνουν σύντομα και ξεμπερδεύεις το πολύ με κάποια πιασιματάκια.

Έλα όμως που περνάνε οι μέρες, και δίχως να το καταλάβεις μετά από μερικές μέρες αρχίζεις και ζηλεύεις γλυκά τους φίλους σου που πηγαίνουν για προπόνηση. Αναπολείς και πάλι πως είναι να κάνεις μερικά χιλιόμετρα,  να χτυπάει πιο γρήγορα η καρδιά σου και να ακούγεται και πάλι η ανάσα σου. Να πατάς το κουμπί του ρολογιού σου και να ακούς τον γνώριμο ήχο του garmin σου. Δοκιμάζεις διστακτικά ακόμα με πρησμένα πόδια μισή ωρίτσα στην αρχή, τρέχεις με έναν ρυθμό που τώρα σου μοιάζει δύσκολος ενώ μόλις πριν ένα μήνα τον είχες για προθέρμανση.

Ξέρει ο προπονητής να σε βάζει ξανά στον σωστό δρόμο. Νομίζω πως ο Δημήτρης ήξερε ακριβώς τι χρειαζόμουν για να με ξαναβάλει στο στάδιο να μετρώ τις απαραίτητες στροφές, να επανακτήσω την ταχύτητά μου και κυρίως την χαμένη μου αυτοπεποίθηση. Σε χρόνο που ακόμα εγώ δεν το πιστεύω να’ μαι πάλι να τρέχω απανωτά τριαντάρια για τον επόμενο αγώνα, να πετυχαίνω τους ρυθμούς που μου βάζει στις διαλειμματικές στο στάδιο, να απολαμβάνω το τρέξιμο όπως και πρώτα.

Σίγουρα δεν είναι ευχάριστο το στάδιο της αποθεραπείας ενός μεγάλου αγώνα. Έχει τις δυσκολίες του, τόσο τις σωματικές αλλά κυρίως τις ψυχολογικές. Είσαι σε ένα ρινγκ πάλης ανάμεσα στο «γιατί το κάνω αυτό και αν αξίζει;» Σε πιάνει ένας φόβος για τον επόμενο αγώνα γιατί ξέρεις πως κατά πάσα πιθανότητα θα τα ξανανιώσεις, ίσως και κάτι διαφορετικό για το οποίο και πάλι δεν θα είσαι προετοιμασμένος. Αλλά κάθε φορά με όλο και μεγαλύτερη σιγουριά διατίθεσαι να το ρισκάρεις.

Για να δούμε τι μας επιφυλάσσει το after shock του Ολύμπιου Δρόμου λοιπόν!

Άντζυ Τερζή
Photo ©: http://confessionsofanamateurathlete.blogspot.gr/, Geoffrey Baker, planetultramarathon.wordpress.com, Chris Boukoros